اصول علمی در طراحی ایمپلنت دندانی

اصول علمی در طراحی ایمپلنت دندانی : ایمپلنت دندانی ، یکی ازشاخه های جدید علم دندانپزشکی است . که به عنوان جایگزینی برای دندان های از دست رفته است ، و مشکلات مربوط به بی دندانی را حل می کند . ایمپلنت دندانی باعث زیبایی چهره می شود و باعث بهبود سلامت دندان ها می شود . برای اینکه عمل ایمپلنت دندانی موفقیت آمیز باشد ، و نتیجه ی به دست آمده مورد رضایت بیماران باشد ، بایستی به یکسری نکات توجه شود . یکی از عوامل بسیار تاثیر گذار و مهم در موفقیت ایمپلنت دندانی ،رعایت اصول علمی در طراحی ایمپلنت دندانی است ، و این امر به عهده ی متخصص ایمپلنت و طراح ایمپلنت دندانی می باشد .

اصول علمی در طراحی ایمپلنت دندانی


اصول علمی در طراحی ایمپلنت دندان

برای طراحی ایمپلنت های دندانی به همراه طراحی پروتز نهایی ابتدا بایستی موقعیت و تعداد دندان هایی که قرار است ، جایگزین شود ، مشخص می شود ، بعد از مشخص شدن نوع پروتز نیروهای فردی بیمار مورد بررسی قرار می گیرد . هرچقدر که میزان نیروهای وارد شده به ایمپلنت های دندانی بیشتر باشد ، در آن صورت برای ایمپلنت دندانی به ساپورت و نگه داری بیشتری نیاز است . نیرویی که به ایمپلنت های دندانی در طی جویدن غذا و … وارد می شود . توسط خود ایمپلنت ها به بافت های بیولوژیک اطراف مانند استخوان و لثه انتقال داده می شود . هدایت و کنترل نیروی بیومکانیک به دو عامل بستگی دارد :

  1. ویژگی نیروی وارد شده
  2. سطح تماس عملکرد (فانکشنال) که نیرو در آن انتشار می یابد .

هدایت وکنترل نیروها با اصول طراحی عملکرد اولیه ایمپلنت ها و میزان تعدیل عملکرد پروتز متکی بر ایمپلنت ارتباط مستقیم دارد .

بیش از ۹۰ نوع طراحی ایمپلنت وجود دارد ، که طراحی این نوع ایمپلنت ها بر اساس عملکرد نیروها و ویژگی آن ها و سطح تماس استخوان – ایمپلنت که نیرو در آن توزیع می شود، بستگی دارد . پایه و اساس بیومکانیکال طرح های مختلف ایمپلنت دندانی بر حسب توانایی آن ها در کنترل نیروهای بیومکانیک ارزیابی می گردد . برای رسیدن به اهداف کلینیکی مورد نظر اصول علمی بنیادی در ارتباط با نیرو (F ) و سطح (S) ، با اصول مهندسی ایمپلنت ترکیب می شوند .

در داخل دهان ، بر ایمپلنت دندانی چه نیروهایی وارد می شود :

الف – نیروی فشاری
ب – نیروی کششی
ج – نیروی برشی

در هنگام وارد شدن نیروی فشاری ، استخوان از همه حالت های دیگر وارد شدن نیرو مقاوم تر است . استخوان در مواجهه با نیروی کششی نسبت به نیروی فشاری ۳۰ % و در مقابل نیروی برشی۶۵ % ضعیف تر عمل می کند . با این توضیحات باید از وارد آمدن نیروی برشی به استخوان تا حد امکان جلوگیری کرد ، چرا که مقاومت استخوان در برابر این نیروها کمتر است .

عامل دیگری که در اصول علمی طراحی ایمپلنت ندانی بایستی مورد توجه قرار بگیرد ، تراکم استخوان در ناحیه ی اباتمنت های ایمپلنت است . استحکام و مقاومت استخوان با تراکم ( دانسیته ) و حجم استخوان رابطه ی مستقیم دارد . و در قسمت هایی که تراکم ( دانسیته ) استخوان کمتر است این مسئله بسیار حائز اهمیت می باشد ، و آسیب دیدگی استخوان در این نواحی بیشتر است . و نیاز به تامین ساپورت بیشتری توسط ایمپلنت دارد .

بعد از اینکه محل دقیق ایمپلنت گذاری و تعداد ایمپلنت ها مشخص شد ، اندازه ی مناسب ایمپلنت ها مشخص می شود . اگر تراکم و حجم استخوان برای انجام عمل ایمپلنت کافی باشد ، در این صورت مشکلی پیش نمی آید ولی اگر تراکم و حجم استخوان به مقدار کافی نباشد ، در این صورت بایستی طرح درمان تغییر یابد ، این تغییرات عبارتند از :

  1. برای طراحی علمی ایمپلنت دندانی ، و اجرای طرح درمانی ایده آل ، آگمنتیشن استخوان انجام می شود .
  2. در مورد عملکرد ایمپلنت دندانی یکسری ملاحظاتی را انجام داد ، که معمولا با اضافه کردن تعداد ایمپلنت ها یا با افزایش اندازه ی ایمپلنت ها همراه است .
  3. به علت خطرات ناشی از افزایش نیروی اکلوزال بیش از حد نرمال، تراکم کم استخوان و محل، تعداد یا سایز نامناسب ایمپلنت ها، می توان طراحی ایمپلنت دندانی را اصلاح کرد . و اگر ضروری باشد ، طرح درمانی ایمپلنت دندانی را عوض کرد .

در علم دندانپزشکی برای بدنه ی ایمپلنت ، طرح های مختلفی و متنوعی وجود دارد . بدنه ی ایمپلنت ها به سه نوع ، سیلندریک، پیچ دار، pressfit یا ترکیبی از آن ها تقسیم می شود . طراحی ایمپلنت ، اغلب بر این اساس بوده است ، که شکست در درمان پروتز می تواند ، به دنبال جراحی ایمپلنت ، عوارض ناشی از پلاک میکروبی و شرایط اعمال نیروها باشد . در گذشته به دلیل سهولت جایگذاری ایمپلنت ، طراحی بدنه ی ایمپلنت طی فاز جراحی انجام می شد . ایمپلنت هدایت شده ، توسط جراحی بدنه ای کوتاه ، مخروطی و یا pressfit داشت . این اشکال ایمپلنت باعث می شوند که قرار گرفتن ایمپلنت در محل جراحی به آسانی انجام گیرد.

یک ایمپلنت بدنه ای با طراحی ماکروسکوپیک و همچنین اجزای میکروسکوپیک دارد . هر دو مورد مذکور در عین مستقل بودن از هم در رفتارهای بالینی ( محیط دهان ) به هم مرتبط هستند .
در طول ترمیم اولیه ایمپلنت ها و نیز زمان وارد شدن نیرو ، ویژگیهای میکروسکوپیک اهمیت زیادی دارند ، در حالیکه خصوصیات ماکروسکوپیک بدنه ایمپلنت در بارگذاری ( Load ) زود هنگام ( اولیه ) ایمپلنت و Load های بعدی اهمیت بیشتری پیدا می کند .

هنگام کاشت دندان ایمپلنت ، در طی جراحی و قرار دادن ایمپلنت در داخل استخوان فک ، ایمپلنت های سلیندریک دارای سطح صیقلی راحت تر در داخل استخوان قرار می گیرند . نیروهای برشی به ناحیه تماس ایمپلنت – استخوان فشار بیشتری وارد می کنند . ولی در عوض در ایمپلنت های مخروطی ، هر چه میزان تقارب ( مخروطی بودن ) ایمپلنت بیشتر باشد . میزان نیروی فشاری که به سطح تقابل ایمپلنت – استخوان منتقل می شود بیشتر خواهد بود اما میزان تقارب ایمپلنت را نمی توان ، بیش از ۳۰ درجه افزایش داد . چون با افزایش میزان تقارب طول ایمپلنت ، طول ایمپلنت بیش از حد کاهش می یابد . و در نهایت ثبات اولیه ( primary stability ) که فاکتور مهمی در ترمیم اولیه است ، کاهش خواهد یافت .

در هر حالت ، هر چه سطح تماس در ایمپلنت مخروطی کمتر باشد ، میزان استرسی که بر کرست استخوان وارد می شود ، کمتر خواهد بود . علاوه بر این ، پیچ های نیمه اپیکالی در ایمپلنت های مخروطی شکل ، اغلب عمق کمتری دارند ، زیرا قطر خارجی ایمپلنت های مخروطی شکل روبه کاهش است که این پدیده ثبات اولیه ایمپلنت ها را کاهش می دهد.

طراحی بدنه ی ایمپلنت دندان سیلندریک به گونه ای است که منجر به تمرکز نیروی برشی بر سطح تقابل ایمپلنت – استخوان می شود . استخوان نیز طی ترمیم اولیه به ایمپلنت سیلندریک متصل می شود . برای اینکه نیروهای وارد شده توسط ایمپلنت تحمل شود ، باید بدنه ی ایمپلنت را با گیر میکروسکوپیک مانند خشن کردن سطحی ( Roughenieg ) یا پوشش دهی سطحی ( coating نظیر پلاسما اسپری تیتانیوم ، اسیداچ ، اچ مکانیکی یا هیدروکسی اباتمنت HA ) تغییر داد تا ایمپلنت بتواند نیروهای اولیه را تحمل کند .

بر حسب توضیحات فوق نتیجه می گیریم ، با انجام دادن ترمیم اولیه یا healing بر حسب نیروی برشی وارد شده به محل اتصال بین سطح ایمپلنت و استخوان ، باعث ایجاد سطح تقابل ایمپلنت – استخوان می شود . همچنین کیفیت پوشش دهی ( coating ) مانند استفاده از HA در این حالت بسیار تاثیر گذار و موثر است .

اگر HA ( هیدروکسی آپاتیت ) کیفیت و دوام لازم را نداشته باشد ، هنگام قرار دادن ایمپلنت در فاز جراحی ، عفونت درمان های مکانیکی پری ایمپلنتاتیس و یا بر اثر ریمادلینک ( Remodeling ) استخوان ، تحت فانکشن در طول سالهای متوالی حذف می شود یا تغییر می کند ، سطح ایمپلنت سیلندریک صاف باقی می ماند ، و باعث می شود ، که انتقال مناسب نیروها به بافت اطراف با مشکل روبه رو شود .

طراحی بدنه ی یک ایمپلنت و نوع پوشش به کار رفته روی آن ، در انتقال نیروها و تحمل نیروها بسیار مهم و تاثیر گذار است . و خصوصیات سطحی یک ایمپلنت ، تماس و اتصال استخوان – ایمپلنت ( BIC ) و نیز کیفیت اتصال ایمپلنت – استخوان را طی ترمیم افزایش خواهد داد .

به علت کوچک بودن ویژگی میکروسکوپیک ، ایمپلنت های سیلندریک نوع پوشش سطحی مانع از انتقال نیروی فشاری به سلولهای استخوانی می شود ، اما در عوض سطح تماس ایمپلنت با استخوان طی ترمیم اولیه بیشتر خواهد بود اما سطح تماس فانکشنال ( عملکرد ) که نیروها را به استخوان اطراف منتقل می کند ، به طراحی ماکروسکوپیک بدنه ایمپلنت بسیار وابسته است .

در ادامه ی این مقاله مثالی گفته می شود که تفاوت ایمپلنت های سیلندریک و پیچ دار در طی ۱۸ ماه اعمال نیروهای الزرالی ( جویدنی ) مشخص می شود .

ایمپلنت های سیلندریک و پیچ دار ، در اتصال استخوان ایمپلنت یا BIC تفاوت زیادی دارند ، به گونه ای که در ایمپلنت های پیچ دار BIC هم در فک بالا و هم در فک پایین بسیار بیشتر می باشد . علاوه بر این ، در اطراف ایمپلنت های سیلندریک الگوهای استخوان ترابکدلار بی نظم می باشد ، اما در ایمپلنت های پیچ دار ، استخوان اطراف به طور منظم ، عمود بر پیچهای ایمپلنت قرار می گیرد . تفاوت های بین ایمپلنت های سیلندریک و پیچ دار ، باعث شده که ایمپلنت های پیچ دار رواج بیشتری داشته باشند .

محققان در تحقیق دیگری به این نتیجه رسیدند ، که در اطراف ایمپلنت های سیلندریک تحلیل استخوان مارجینال بیشتر می باشد . در این تحقیق ایمپلنت های سیلندریک سطحی خشن مضر می باشد و ایمپلنت های پیچ دار سطح ماشینی داشتند . در این تحقیق مشخص شد که تاثیر طراحی بدنه ایمپلنت در تحلیل کرست استخوان و BIC از خصوصیات سطحی آن به مراتب مهم تر است .

یکی دیگر از مسائلی که در طراحی های مختلف ایمپلنت دندانی مورد توجه قرار می گیرد ، کاهش مشکلات مربوط با تجمع پلاک است . برای دستیابی به این هدف ، یک بدنه ی مقاوم از ایمپلنت ساخته می شود ، سطح این بدنه در ناحیه ی کریستال از فلزی صاف و صیقلی تشکیل شده است . این مدل صاف (ناحیه ی بین بدنه ی ایمپلنت و سطح پروتزی) در ایمپلنت، تمیز کردن آن را راحت تر می کند . و احتمال تجمع پلاک ها را نسبت به سطوح خشن تر کاهش می دهد . در این نوع ایمپلنت ها ، تحلیل استخوانی کمتر است ، سطح فلزی صاف در این ایمپلنت ها باعث می شود ، که تجمع پلاک کمتر باشد و تمیز کردن آن راحت تر باشد .

یکی از معایب طراحی سطح صاف در این است ، که سطح صاف زیر کرست استخوان قرار می گیرد . بعد از برداشته شدن پوشش ایمپلنت ، و اعمال نیروهای برشی بعد از قرار گیری تحت نیروهای اکلوزال ، تحلیل مارژینال استخوان را افزایش می دهد .در نتیجه اگر چه طراحی ایمپلنت ، باعث کاهش پلاک می شود . اما عمق سولکوس را در اطراف ایمپلنت افزایش می دهد . با اینکه تجمع پلاک کم می شود ، ولی این مشکلات افزایش می یابد . بخاطر همین ایمپلنت هایی که فاز جراحی را راحت تر می کنند ، و یا برای کاهش عوارض ناشی از تجمع پلاک طراحی شده اند ، الزاما باعث کاهش عوارض ایمپلنت نمی شوند .

اکثر مشکلات ، مربوط به بدنه ی ایمپلنت ، پس از اعمال نیروها و تحلیل استخوان مارجینال ، با شکست زود هنگام ایمپلنت ، در ناحیه ی تقابل ایمپلنت – استخوان مرتبط است. شکست ایمپلنت ها در ایمپلنت هایی با طول کوتاهتر ، ایمپلنت های به کار رفته در استخوان های کم تراکم تر و هنگام اعمال نیروی اولیه (initial loading) ، شایع تر است.

کلینیک دندانپزشکی


دنتیست ایران , کلینیک دندانپزشکی با ارائه خدمات درمانی دندانپزشکی در خدمت مردم عزیز می باشد. خدمات کلینیک به شرح زیر می باشد :

دندانپزشکی زیبایی , لمینت دندان , ارتودنسی , ایمپلنت دندان , جراحی لثه , دندانپزشکی کودکان , عصب کشی دندان , پروتز دندان , درمان ریشه دندان , ترمیم دندان و …

لذا برای کسب اطلاعات بیشتر می توانید با مشاورین و متخصصین ما در دنتیست ایران تماس بگیرید تا راهنمایی های کامل در رابطه با هر نوع خدمات درمانی دندانپزشکی به شما ارائه دهند.

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

Want to join the discussion?
Feel free to contribute!

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *